Jump to content


Hình ảnh

Nhạc lý căn bản!


  • Please log in to reply
22 replies to this topic

#1 menuselect

menuselect

    Dân FOTECH

  • Moderators
  • PipPipPipPipPip
  • 973 bài viết
  • Giới tính:Nam
  • Nơi sống:Mù...Cang...Chải...

Gửi lúc 16 Jul 2007 - 06:34 PM

Đây là những kinh nghiệm bản thân mình đã từng được học và sưu tầm!mình post lên cho các bạn cùng tìm hiểu và tập luyện!Có gì thắc mắc các bạn cứ post câu hỏi!mình sẽ có gắng giải đáp!Chúc các bạn thành công!


Đầu tiên về nguyên tắc căn bản

Trước khi đi vào chi tiết về các thể loại đệm tay mặt, mình xin trình bày một vài điều căn bản nhằm mục đích giúp các bạn có 1 cái khung (framework) để sau này có thể đệm tay mặt cho mọi bài hát:

1. Tìm xem bài nhạc thuộc nhịp gì ?:

Nhìn vào 1 bài nhạc, bạn sẽ thấy các dòng nhạc được chia thành từng “ô nhịp” , cách nhau bởi 2 “vạch nhịp” . Trong mỗi ô nhịp sẽ có một số nốt nhất định, được xác định ở sau bộ khóa nơi đầu bài nhạc bởi những con số như 2/4 , 3/4 , 6/8 v.v…

Các con số ở trên (tử số) như 2, 3, 6 v.v.. cho biết trong mỗi ô nhịp có bao nhiêu “phách”, tức là sẽ đưa tay đánh nhịp (hoặc lấy chân đập nhịp) bao nhiêu lần trong mỗi ô nhịp.

Các con số ở dưới (mẫu số) như 4,8,16 v.v…cho biết mỗi lần đập nhịp như vậy (mỗi phách) thì có giá trị là bao nhiêu lâu. Lấy nốt tròn làm đơn vị và mang ra chia 2, 4, 8 sẽ thấy 1 tròn = 2 trắng = 4 đen = 8 móc đơn . Số 4 có nghĩa là nốt đen, và 8 là nốt móc đơn v.v...

Như vậy, nhịp 2/4 có nghĩa là mỗi ô nhịp có 2 nốt đen , 9/8 có nghĩa là mỗi ô nhịp có 9 nốt móc đơn và 12/8 sẽ có 12 móc đơn trong 1 ô nhịp. Tuy nhiên trong thực tế thì không ai đập nhịp hết 6, 9, hay 12 lần trong mỗi ô nhịp vì như vậy sẽ … mỏi tay và rả chân lắm! Do đó người ta chỉ lấy tay đánh nhịp 2, 3 hay 4 lần trong mỗi ô nhịp mà thôi. Những bài nhạc có số 2,3,4 ( như 2/4 , 3/8 , 4/4 ) đều thuộc loại này và được gọi chung là “nhịp đơn”

Với những bài mà số nhịp có tử số lớn hơn 2,3 hay 4 ( như 6/8, 9/8 , 12/8) thì đây là những “nhịp kép”, và muốn tìm “nhịp đơn tương ứng” thì dùng luật “trên chia 3, dưới chia 2” . Thí dụ, với nhịp 6 / 8 thì 6 chia 3 bằng 2 >>> 2 phách , và 8 chia 2 bằng 4 >>> nốt đen. Bài này có 2 phách, mỗi phách có giá trị 1 nốt “đen chấm” ( 1 đen + 1 móc đơn hay bằng 3 nốt móc đơn) . Chỉ để ý đến tử số thì bài nhạc 6/8 thuộc nhịp 2, và tương tự 9/8 thuộc nhịp 3 , 12/8 thuộc nhịp 4 phách


2. Ðịnh số lần “gảy” trong 1 ô nhịp(quy định p là ngón cái,i ngón trỏ,m ngón giữa,a ngón nhẫn)

Đối với các nhịp chẵn thì kiều gảy thường là
p i m a m i(Tuổi hồng thơ ngây)
p im ia imi(Chị tôi-trần tiến)
p ami ami(Biết tìm đâu)
p i ma i(Tuyệt tình ca)
và còn vài kiểu nữa nhưng trên là những kiểu thông dụng!Bạn tập được mấy cái trên là tung hoành ngon rồi!

Những bài nhịp chẵn thường là những hành khúc và lối đệm tay mặt rất giản dị như đã trình bày ở thí dụ trên

Những bài nhịp lẻ thường có vài kiều gảy sau:

p ima ima(con kênh xanh xanh)
p i ma i ma(bước chân lẻ loi)
p i m a m i (over and over)

......
Ðể kết thúc bài đầu tiên trong phần kỹ thuật tay mặt này, các bạn cần nhớ các điểm sau đây:
1. Trước khi đệm, hãy nhìn xem bài nhạc thuộc nhịp chẵn hay lẻ
2. Chọn cho mình một loại gảy thích hợp
3. Có thể thay đổi cách gảy đối với các loại nhịp cùng loại!
  • 0

#2 menuselect

menuselect

    Dân FOTECH

  • Moderators
  • PipPipPipPipPip
  • 973 bài viết
  • Giới tính:Nam
  • Nơi sống:Mù...Cang...Chải...

Gửi lúc 16 Jul 2007 - 06:52 PM

Cách tìm các hợp âm dùng trong một bài nhạc Việt


Trước hết nhìn vào 1 bản nhạc thì có hai trường hợp: hoặc bài ấy đã có ghi sẵn các hợp âm (chords), hoặc không ghi hợp âm nào cả. Nếu có ghi sẵn hợp âm thì tốt, vì vấn đề cho bàn tay trái đã được giải quyết xong và bạn chỉ còn cần tìm cách làm sao để chạy các ngón tay phải. Tuy nhiên thông thường thì các bản nhạc Việt không ghi kèm các hợp âm, và rất nhiều trường hợp tuy có ghi hợp âm nhưng nghe không xuôi tai cho lắm!

Do đó trước khi cầm lấy cây đàn, việc đầu tiên mà các bạn cần nắm vững là nên biết cách tìm các hợp âm dùng trong bài . Ba vấn đề chính thuộc bàn tay trái là:

1: Tìm chủ âm của bài nhạc
2: Tìm các hợp âm trong bài nhạc
3: Ðặt các hợp âm vào bài nhạc.

1 : Tìm chủ âm của bài nhạc

Hãy nhìn vào bộ khóa ở đầu bài nhạc, ta sẽ thấy có 3 trường hợp xảy ra

a) Bộ khóa không có dấu thăng giảm : Chủ âm của bài có thể là Do trưởng © hay La thứ (Am)

b) Bộ khóa có dấu thăng : Từ dấu thăng cuối cùng, cộng thêm nửa cung thì sẽ có tên chủ âm trưởng, rồi từ đó đếm xuống 2 nốt sẽ có tên âm giai tương ứng là chủ âm thứ

c) Bộ khóa có dấu giảm : Nếu có 1 dấu giảm (Bb) thì chủ âm của bài có thể là Fa trưởng (F) hay Re thứ (Dm) . Nếu có hơn 1 dấu giảm, thì dấu giảm ngay trước dấu giảm cuối sẽ là tên của chủ âm trưởng và sau đó đếm xuống 2 nốt sẽ có tên của chủ âm ở cung thứ


Tại sao ta lại chưa biết rõ được chủ âm của bài nhạc thuộc cung trưởng hay thứ ngay như thế? Hãy tưởng tượng việc tìm chủ âm của một bài nhạc mới cũng như bạn đang đứng trước một căn nhà lạ. Bạn gõ cửa nhưng không biết người chủ gia đình ra mở cửa là người cha (trưởng) hay mẹ (thứ)

Bài tập:

a) Bộ khóa có 3 dấu thăng : 3 dấu thăng này theo thứ tự là Fa, Do, Sol. Dấu thăng cuối cùng là Sol (G) , vậy thì bài này có thể ở chủ âm La trưởng (A) (vì Sol # cọng ½ cung là La ) . Nếu người cha tên là La (A) thì bà mẹ (âm giai tương ứng) tên là gì? Từ La, đếm xuống Sol (G) rồi xuống Fa ( F ) . Phải chăng bà mẹ tên là Fa thứ ? Không hẳn vậy, vì nhìn nơi bộ khóa thì sẽ thấy có dấu F# nghĩa là tất cả các nốt Fa trong bài sẽ mang dấu thăng. Do đó tên của bà mẹ trong ngôi nhà này sẽ là Fa thăng (F#) và bài này cũng có thể thuộc chủ âm Fa thăng thứ ( F#m )


b) Bộ khóa có 2 dấu giảm: 2 dấu giảm này là Si (B), Mi (E). Dấu giảm trước cuối cùng là Si (B), nên chủ âm bài này có thể là Si giảm trưởng (Bb major) hay Sol thứ (Gm)


Ðến đây thì bạn đã tìm ra được bài nhạc này có thể thuộc một trong 2 chủ âm. Ðiều này tương tự như biết được tên người cha (trưởng) và người mẹ (thứ) trong gia đình này nhưng chưa biết ai là người ... “cầm quyền” trong nhà ?

Bước kế tiếp là tìm xem chủ âm nào là chính? Muốn vậy bạn chỉ cần nhìn vào nốt cuối cùng trong bài nhạc. Nó là một trong 2 nốt này và đó là tên chủ âm của bài

Thí dụ:

a) Bộ khóa có 2 dấu thăng (Fa# và Do#) và tận cùng bằng nối Si (B) : Bài này thuộc cung Si thứ (B minor) và âm giai tương ứng là Re trưởng (D). Nói một cách khác, trong gia đình này thì người vợ (Bm) cầm quyền (!) và người chồng (D) chỉ đóng vai trò thứ yếu. Bài nhạc ở cung thứ thường có âm hưởng buồn


b) Bộ khóa có 3 dấu giảm (Si b, Mi b, La b) và tận cùng bằng nốt Mi b ( Eb) : Bài này ở cung Mi giảm trưởng (Eb major) và âm giai tương ứng là Do thứ ( Cm ). Trong “gia đình” này thì người chồng (Eb) cầm quyền, và người vợ (Cm) giữ vai trò thứ yếu. Bài nhạc ở cung trưởng có âm hưởng vui tươi, mạnh mẽ

2: Tìm các hợp âm trong bài nhạc

Thông thường thì các bài nhạc Việt chỉ dùng 6 hợp âm chính. Thử tưởng tượng gia đình này có 4 con: 2 trai và 2 gái. Ta đã tìm được 2 hợp âm chủ nhà rồi thì chỉ cần tìm thêm 4 hợp âm còn lại ( tên của 4 đứa con) bằng cách áp dụng luật 1 – 4 –5 như sau:

Thí dụ như bài nhạc thuộc cung Do trưởng © - nghĩa là âm giai tương ứng là La thứ (Am). Nếu người cha là Do thì có thể tìm tên 2 đứa con trai bằng cách dùng 5 ngón của bàn tay trái mà đếm như sau:
Ngón cái : 1 Do - ngón trỏ 2 Re bỏ - ngón giữa 3 Mi bỏ - ngón áp út 4 Fa OK – ngón út 5 Sol OK
Như vậy thì bên phía cha và 2 con trai, ta sẽ có 3 hợp âm : Do (C ), Fa (F) và Sol (G) hoặc G7

Về phía người mẹ (âm giai tương ứng), tương tự như trên ta sẽ có tên của người mẹ và 2 con gái là La thứ (Am), Re thứ (Dm) và Mi trưởng (E hoặc E 7)

Ghi chú: Ai thắc mắc muốn hỏi tại sao 2 cô con gái lại là Re thứ (mà không là Re trưởng) và Mi trưởng (thực chất là Em nhưng được chuyển thành E hoặc E7để dẫn về hợp âm chủ)_ sẽ được giải thích cụ thể trong các bài sau!

Chưa có thì giờ tìm hiểu sâu xa thì nếu muốn tìm 6 hợp âm chính cho bài nhạc, ta chỉ cần ghi nhớ luật 1 – 4 – 5 . Ðại khái ( nên nhớ chỉ là “đại khái”) là:

a) Ba hợp âm theo chủ âm trưởng (cha & 2 con trai) : 1 – 4 –5 (tất cả đều trưởng)
b) Ba hợp âm theo chủ âm thứ (mẹ & con 2 gái) : 1 thứ - 4 thứ - 5 trưởng


Thí dụ: Tìm 6 hợp âm dùng trong bài nhạc có 1 dấu thăng ở bộ khóa:

a) Bài này có thể thuộc Sol trưởng (G) hay Mi thứ (Em)
b) Dùng luật 1-4-5 theo nhánh G sẽ có 3 hợp âm G, C, D
c) Dùng luật 1-4-5 theo nhánh Em sẽ có Em, Am, B

6 hợp âm này là G – C – D – Em –Am – B

Ðây là 6 hợp âm căn bản của một bài nhạc phổ thông mà người mới chơi đàn cần phải nắm vững. Từ 6 hợp âm “gốc” này mà người ta biến báo, thêm “mắm muối” vào để biến chúng thành vô số hợp âm mà các bạn thường thấy trong các tập sách nhạc

Một trong những biến thể đó là loại hợp âm 7, được thành lập bằng cách đặt thêm 1 nốt thứ tư trên 3 nốt của hợp âm căn bản (tức là hợp âm này nay sẽ có 4 nốt ở bậc 1-3-5-7)_giống như G7 mà mình để cập ở trên .


Như thế là tạm thời chúng ta đã hoàn tất việc tìm tên 6 người trong gia đình, và theo thí dụ trên thì 6 hợp âm dùng trong bài nhạc này sẽ là:


G – C – D7 – Em – Am –B7

3 : Ðặt các hợp âm vào bài nhạc:

Tìm ra 6 hợp âm chính dùng trong một bài nhạc rồi, câu hỏi kế tiếp là làm sao biết được khi nào thì đổi hợp âm? Có 3 luật căn bản sau đây :

1) Thông thường với các bài nhạc thì mỗi ô nhịp dùng 1 hợp âm, đổi ở phách 1, đầu nhịp. Với những bài nhịp 4 thì đôi khi dùng 2 hợp âm trong 1 ô nhịp , đổi ở phách 1 và 3.

2) Bài nhạc bắt đầu bằng chủ âm và kết ở ô nhịp cuối bằng chủ âm

3) Tùy theo chủ âm nào ( trưởng hay thứ) mà những hợp âm của phe cha hay phe mẹ nắm đa số. Một bài bắt đầu ở cung La thứ (Am) thì hầu như 2 cô con gái (Dm và E7) sẽ theo sau mẹ mà ... lấn lướt trong ngôi nhà này! Sau khi bà mẹ và 2 cô con gái hát đã đời các hợp âm Am-Dm-E7 rồi thì ông cha và 2 con trai (C-F-G7) lúc ấy mới được ... lên tiếng ... chỉ để thay đổi không khí! Tuy nhiên vì chủ âm là La thứ nên làm gì đi nữa thì cuối cùng, phe bà mẹ cũng dành lại chủ quyền. Do đó tất cả lại phải trở về cụm Am-Dm-E7 để chấm dứt ở chủ âm La thứ (Am)


Thông thường nếu biết đọc tên các nốt trong mỗi ô nhịp và thấy chúng giống như tên các nốt của hợp âm nào thì đó chính là hợp âm dùng cho ô nhịp này. Trong trường hợp học đệm đàn theo lối “cấp tốc” này thì ta chỉ còn cách là phải dùng tai nghe mà chọn ...“mò" như sau :

1) Tìm một bản ghi các hợp âm căn bản cho guitar - chỉ cần một trang tóm lược ghi vài chục hợp âm là đủ
2) Dùng cây guitar đánh trải 6 hợp âm căn bản cho thật nhuyễn và quen tai
3) Bắt đầu với chủ âm ở ô nhịp đầu tiên, hát ô nhịp kế tiếp và so với 6 hợp âm trên nghe xem hợp âm nào thuận tai nhất
4) Nên nhớ theo đúng 3 lời khuyên ghi ở phần này và tránh đừng chuyển đổi hợp âm lung tung.

Bạn chỉ cần theo mấy luật căn bản theo 3 bước trong bài này là có thể ... “trị được” khoảng 90% những bài nhạc roài!

Bài viết này được chỉnh sửa bởi menuselect: 16 Jul 2007 - 06:53 PM

  • 0

#3 chicken_congnghe

chicken_congnghe

    The Shadow

  • Thành viên
  • PipPipPipPip
  • 375 bài viết
  • Giới tính:Nam
  • Nơi sống:Thần dân đất cái bang

Gửi lúc 16 Jul 2007 - 11:29 PM

Hoan hô chủ nhiêmj.cho thêm bài hát làm ví dụ luôn đi
  • 0

#4 menuselect

menuselect

    Dân FOTECH

  • Moderators
  • PipPipPipPipPip
  • 973 bài viết
  • Giới tính:Nam
  • Nơi sống:Mù...Cang...Chải...

Gửi lúc 21 Jul 2007 - 06:40 PM

okie! ví dụ như bài hát "Áo trắng đến trường" (xem hình)trong chương trình Nhật ký vàng anh chẳng hạn
Nhìn ở đầu bài hát ta thấy có 2 nốt # ==>có thể là D hoặc Bm
nhưng bài nhạc lại kết thúc ở nốt D nên bài này thuộc hợp âm D
theo quy tắc bàn tay trái D G A(A7)
.....................................Bm Em F#m
đó là những hợp âm chính của bài này
và dựa vào các nốt của bài hát ta sẽ điền như sau:


ÁO TRẮNG ĐẾN TRƯỜNG
NHẬT KÝ VÀNG ANH
Phương linh-Xuân Phương
D………………………D………………A…………D
Áo trắng em đến trường từng đàn chim ca rộn ràng
D……………………A…………………A7…….D
Từng làn gió vờn tóc em kỷ niệm buồn vui ngập tràn
D
Ánh nắng sân trường nhớ em
…………..A
Từ trang vở còn mực thơm
A....................................................A7 ..........D
Từng ô cửa ,từng ô cửa và bao mơ ước tuổi học trò
D....................................................G...............A
ĐK: Áo trắng áo trắng áo trắng em phải giống như chút mây chút
....... D ....................D...........................G ..............F#m
nắng hững hờ, kẻo bay bay cứ đi chầm chậm cô học trò ơi tóc xanh
A.................... A7 .......D
thẹn thùng chiều nghiêng đợi chờ
D......................................................G..........A
Áo trắng áo trắng áo trắng em phải giống như chút mây
.................D
chút nắng hững hờ,
..............D............................G............F#m
kẻo bay bay sách thương giữ chặt trong tay,mắt ai đừng
.................A......................A7
liếc sau ngày qua mau qua mau

Tệp đính kèm


Bài viết này được chỉnh sửa bởi menuselect: 21 Jul 2007 - 06:48 PM

  • 0

#5 menuselect

menuselect

    Dân FOTECH

  • Moderators
  • PipPipPipPipPip
  • 973 bài viết
  • Giới tính:Nam
  • Nơi sống:Mù...Cang...Chải...

Gửi lúc 21 Jul 2007 - 07:03 PM

Hôm nay mình xin tiếp tục phần nhạc lý cơ bản với bài: Phân loại nhịp điệu bổ sung và khái quát thêm các phần ở trên!

Có 4 nhóm nhịp điệu lớn:
1. Gia đình SLOW : Gồm những bài nhịp chẵn (2/2, 2/4, 4/4, 6/8 …) . Tùy tốc độ nhanh chậm, người ta sẽ có các nhịp điệu sau đây: Slow, Slow Fox, Blues, Swing, March , Fox trot, One Step, Two Step, Swing Fox, Boogie Woogie (Jive)

2. Gia đình VALSE : Gồm những bài nhịp lẻ (3/4 v…) . Tùy đàn nhanh chậm mà ta sẽ có Boston, Valse Lente, Valse Musette, Serenade....

3. Gia đình các nhịp khiêu vũ thông dụng: Từ nhóm nhịp chẵn của gia đình Slow, nếu thay đổi tiết tấu,thì cũng có thể đưa đến những nhịp điệu khiêu vũ này, gồm có những điệu như : Rumba, Bolero, Tango, Habanera, Pasodoble,Rock, Twist v.v…

4.Các bài hát đệm theo lối tự do,tức là không theo một loại nhịp điệu rõ ràng nào!

Trên đây là khái quát các loại nhịp cơ bản mà chúng ta hay gặp!Hy vọng sẽ giúp các bạn hiểu hơn về các loại nhịp cơ bản để có thể có cách nắm bắt tổng quan hơn!

Bài viết này được chỉnh sửa bởi menuselect: 21 Jul 2007 - 07:03 PM

  • 0

#6 moonlight0412

moonlight0412

    Mới gia nhập

  • Thành viên
  • Pip
  • 34 bài viết
  • Giới tính:Nam

Gửi lúc 22 Jul 2007 - 01:43 AM

Ông Sơn a, cho thế tay các gam lên đi để còn tập theo
  • 0

#7 menuselect

menuselect

    Dân FOTECH

  • Moderators
  • PipPipPipPipPip
  • 973 bài viết
  • Giới tính:Nam
  • Nơi sống:Mù...Cang...Chải...

Gửi lúc 22 Jul 2007 - 11:15 PM

gam có hàng nghìn thế cho bao h cho hết!khi nào đi học tôi chỉ cho thôi!
  • 0

#8 menuselect

menuselect

    Dân FOTECH

  • Moderators
  • PipPipPipPipPip
  • 973 bài viết
  • Giới tính:Nam
  • Nơi sống:Mù...Cang...Chải...

Gửi lúc 28 Jul 2007 - 11:14 PM

có vẻ mọi người kô có hứng thú với mấy cái nhạc lý nhiều chữ thì phải!thế thì chả biết bao h mới có nhân tài nổi lên!
  • 0

#9 chan_woo

chan_woo

    Mới gia nhập

  • Thành viên mới
  • Pip
  • 3 bài viết

Gửi lúc 29 Aug 2007 - 02:55 AM

Hoan ho ! Hoan ho ! /8.gif' class='bbc_emoticon' alt=':x' /> /3.gif' class='bbc_emoticon' alt=';)' /> .Ung ho het minh ! Dai ca Son viet nhac ly hay lam ! De hieu lam ! Tiep di dai ca oi !
  • 0

#10 chan_woo

chan_woo

    Mới gia nhập

  • Thành viên mới
  • Pip
  • 3 bài viết

Gửi lúc 29 Aug 2007 - 03:00 AM

Em cung moi tap Guitar ! Thuc su ma noi tu tap va khong hoc nhac ly co ban không bao gio tien xa duoc ! Mai chi quanh quan trong may bai minh hoc MO'T va không the hay bang nguoi co hoc nhac ly co ban duoc. Dai ca Son viet nhac ly nay rat bo ich cho anh em ! Phat huy ! Bravo Dai ca /11.gif' class='bbc_emoticon' alt=':*' /> /1.gif' class='bbc_emoticon' alt=':)' /> /8.gif' class='bbc_emoticon' alt=':x' />
  • 0




0 người đang đọc chủ đề này

0 thành viên, 0 khách, 0 thành viên ẩn